Rocznica powstania obozu Gross Rosen

Pierwsza niedziela września to na Dolnym Śląsku dzień specjalny. Do Rogoźnicy jadą ludzie, maszerują harcerze, służby mundurowe, wojsko, grupy rekonstrukcyjne i miejscowi prominenci. Nie brakuje zwykłych obywateli, którym pamięć o historii tego strasznego miejsca jest nadal bliska. 

Powstał w sierpniu  1940 toku jako  filia KL Sachsenchausen i od razu stal się  jednym z najcięższych obozów pracy niewolniczej w miejscowych kamieniołomach. Mordercza 12 godzinna praca ,głodowe racje żywnościowe, brak opieki lekarskiej, maltretowanie więźniów przez załogę SS- manów i więźniów funkcyjnych powodowały dużą śmiertelność, toteż obóz został zakwalifikowanych do najcięższych miejsc pracy przymusowej. Szybko też obok  głównego obozu powstało ok. 100 filii mniejszych niż centrala. W tych podobozach więźniarkami były w większości Żydówki.

Przez całość Gross Rosen przeszło 120 tysięcy więźniów , 40 tysięcy zamordowano. Zginęło 2500 jeńców radzieckich, wielu powstańców warszawskich, więźniowie z wrocławskiego Gestapo. Najtragiczniejsze były marsze ewakuacyjne w głąb Rzeszy.

Obóz w Rogoźnicy był przez wiele lat jakby miejscem zapomnianym. Zabudowania drewniane wraz z brama zostały rozebrane przez miejscową ludność. Przy takich obozach jak Oświęcim czy Majdanek , oddalony obóz pomiędzy granicami czeską i niemiecką , nie miał tej historycznej rangi, do której szybko powraca. Służą temu coroczne uroczystości oraz trud  pracowników  miejscowych i biura w Wałbrzychu.

Obecna nowa, tylko co mianowana, Pani Profesor dr hab. Dorota Sula od 20 lat zajmuje się historią tego miejsca, prowadzi liczne badania, poszukiwania i stara się odtworzyć to miejsce dla prawdy historycznej. Sekunduje jej dzielnie sprawdzony zespół wraz z Panią Renatą Paluch szefową Działu oświatowego.

Ostatnia uroczystość bez nadmiernej pompy i przemówień zgromadziła mnóstwo młodzieży , ludzi z kwiatami i wieńcami; wzruszający był apel poległych w wykonaniu dolnośląskich harcerzy. Pamięć o tym miejscu musi być kontynuowana  

Pani Profesor dr hab. Sabina Bober Członkiem Honorowym Stowarzyszenia.

Odwiedziliśmy prof. Sabinę Ewę Bober w jej skromnym pokoiku na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Inspiracją do tej wizyty była wspaniała unikatowa monografia upamiętniająca  społeczność żydowską w województwie lubelskim.  Na 388 stronach książki „Pamięć jest naszym obowiązkiem” autorka opisuje historię Żydów w tym regionie. Od 2004 roku Polka, katoliczka bada dzieje Zagłady na terenie okupowanej Polski , a przecież Ściana wschodnia, polskie Kresy były zasiedlone przez wieki przez społeczność żydowską .Od 30 lat Pani Sabina zbiera materiały do swoich prac w tym historię miast i miasteczek, historię ich mieszkańców których życie zakończyła akcja Reinhardta. Z jej inicjatywy od ośmiu lat organizowane są w Lublinie obchody Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holocaustu. Druga niezwykle cenna książka jej autorstwa to pozycja dotycząca samoobrony Żydów w mrocznych latach Holocaustu.”Jews Defending Themselves in The Shadows of the Holocaust” ukazała się jedynie po angielsku. Mamy nadzieje ,że nie jest to ostatnia Praca Pani prof. Bober

Co nas zdumiało to fala hejtu jaki ją spotkała gdy otrzymała tytuł „Ambasadora Województwa Lubelskiego”. Z jej inicjatywy w 80 miejscowościach postały tablice upamiętniające istnienie społeczności żydowskiej. Nie zdążyła dopełnić dzieła w 30 innych zapomnianych często miejscowościach gdzie żyła społeczność oceniana na  nie mniej niż  50 procent obywateli wyznania mojżeszowego. Jej praca została  dostrzeżona i wsparta przez centrum Szymona Wiesenthala w Paryżu.

Za te naprawdę wielki zasługi wybitnej historyczki zlikwidowano jej jednoosobową pracownię Studiów nad Holocaustem Żydów Polskich i Europejskich jak również odebrano kierownictwo oddziałem Upamiętniania Miejsc Martyrologii w Urzędzie Marszałkowskim. Stało się to bez wątpienia ze względów politycznych ,żeby nie użyć bardziej dosadnych określeń.

 Uchwałą zarządu naszego Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i poszkodowanych w Drugiej Wojnie Światowej przyznajemy Pani Prof, dr.habilitowanej Honorowe Członkowstwo .

Jan Okulicz

Maciej Jurkowski

Informacje:

• Festiwal „Shalom mimo wszystko” w Orli
• W 83 Rocznice Powstania w Getcie Warszawskim
• Wydarzenia marcowe (Jacek Mazur)
• 17.11 Rocznica zamknięcia getta
• 75 lat TSKŻ w Polsce
• Wspólne stanowisko przewodniczącego zarządu Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce oraz dyrektora Muzeum Polin
• Trzecia część wspomnień Mariana Kalwarego
• Druga część wspomnień Mariana Kalwarego
• Pierwsza część wspomnień Mariana Kalwarego

Linki:

• Stowarzyszenie Drugie Pokolenie -Potomkowie ocalonych z Holocaustu.
• Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce
• Pracownia Studiów nad Holokaustem Żydów Polskich i Europejskich

Uchwałą zarządu Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II wojnie światowej przyznajemy Pani Magdalenie Gudzińskiej-Adamczyk Honorowe Członkostwo.

87 Rocznica wybuchu II wojny światowej.

Z okazji kolejnej rocznicy wybuchu II wojny światowej delegacja Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej – Przewodniczący Jan Okulicz – Kozaryn i v-ce Przewodniczący Maciej Jurkowski złożyli wieniec pod pomnikiem Żołnierzy i Oficerów Wojska Polskiego, Bojowników gett, ruchów oporu i Partyzantów poległych w II wojnie światowej, których miejsca pochowania są nieznane.

Źródło: Archiwum rodzinne.

Nie byłem w pierwszym kręgu jego przyjaciół. Znać się długo to nie znaczy dobrze. Przez ostatnie dwa lata do jego odejścia te kontakty się zacieśniły. Potrzebował mnie jak niegdyś przed laty…

Marian był gigantem. Drobny trochę schorowany, swoja siłą, prestiżem i historią, a czasem mądrością mógłby obdzielić wielu prezydentów. Słuchali go pilnie wszyscy, jego słowa tkwiły, zostawały w pamięci, słynne nie bądźcie obojętni.  Myślę, że nigdy by  się nie poniżył do rozmowy z Braunem. On świadek Zagłady dorastający w cieniu komór gazowych, skazany przez los obserwator ginięcia swojego narodu.

Jako młody dziennikarz nie zdawałem sobie ciężary gatunkowego Tego Człowieka. A było to tak:

Lata siedemdziesiąte, lekka gierkowska odwilż, Klub Dziennikarzy Kaczka zrzeszał nas sympatyków nart, weselszego życia na po nartach, w Szczyrku dziennikarskie mistrzostwa, pierwsze wyciągi, radosny dom FWP Drukarz.

To był piękny marsz. Po raz 14 ty przed pomnikiem na umschlag placu zebrali się ludzie” Marsz żywych” którzy pamiętają wydarzenia i tragedie polskich żydów w warszawskim getcie. Jak powiedział rabin Michael Schudrich, jesli mozna powiedziec , że ten marsz osiągnął żydowska dojrzałość czyli „bar mycwę”, to właśnie w tych dniach nastąpiło 

22 lipca 1942 roku, to początek wielkiej akcji eksterminacyjnej getta warszawskiego.Przez dwa miesiące wymordowano w Treblince blisko 300 tysięcy Żydow. Tegoroczny marsz Pamięci jak poprzednie ma uczcić ofiary tamtych wydarzeń i oddać hold największej społeczności żydowskiej przedwojennej europy. 

Przemierzaliśmy symboliczną trasę od śmierci do życia. Wstążki pamięci z imąnami zamordowanych zawisly na ogrodzeniu ogrody Krasińskich twożąc wspólnie Pomnik Pamięci. 

  W okolicznościowej  broszurze wydanej przez Żydowski Instytut Historyczny czytamy ”  Tegoroczny Marsz Pamięci jest poświęcony muzyczkom i muzykam z getta warszawskiego. Ich silnie zaznaczaJący się udział w jego życiu kulturalnym stanowił zjawisko nieznane w takiej skali i natężeniu w żadnej innej dzielnicy żydowskiej utworzonej przez Niemców w okupowanej Polsce. Muzycy byli bez wątpienia jedną z najliczniejszych grup zawodowych wśród kadr artystycznych działających na terenie getta w Warszawie. Jak wynika z listy, getto warszawskie było miejscem, w którym skrzyżowały się losy muzyków pochodzących z różnych miast i krajów. Większość z nich urodziła się jednak i mieszkała przed wojną w Warszawie. Jako członkowie  orkiestr symfonicznych , teatrów muzycznych, oper i operetek, a także chórów i zespołów wokalno – muzycznych, mieli oni duży wpływ na kształt życia muzycznego nie tylko stolicy , ale i całej  Polski. Największą instytucją muzyczną w getcie warszawskim, skupiającą wokół siebie licznych przedstawicieli środowiska muzycznego, była powołana jesienią 1940 roku Żydowska Orkiestra Symfoniczna. Koncertowała z utalentowanymi solistkami i solistami pod batutą czterech wybitnych dyrygentów: Adama Furmańskiego, Mariana Neuteicha, Szymona Pullmana i Izraela Hamermana. W getcie działały także różne orkiestry kameralne, dancingowe i jazzowe, w tym orkiestra Żydowskiego Służby Porządkowej, a także liczne chóry (synagogalne, teatralne, rewelersów, dziecięce, żeńskie lub mieszane itp.) kierowane przez zasłużonych dyrygentów i dyrygentki, jak  Dawid Ajzensztadt, Abraham Cwi Dawidowicz, Izrael Fajwiszys, Jakub Glatsztejn , Anna Osser i Icchak Zaks. „